ถังเก็บน้ำบนดินกับใต้ดิน เลือกแบบไหนดี

ถังใต้ดินไม่ได้ดีกว่า มันแค่แลกพื้นที่ในสนามกับปัญหาอีกชุดหนึ่ง

คำถามนี้มักเริ่มจากเรื่องความสวย คือถังบนดินใบใหญ่ตั้งอยู่หน้าบ้านแล้วดูไม่เข้ากับอะไรเลย

ซึ่งเป็นเหตุผลที่ฟังขึ้น แต่ไม่ใช่เหตุผลเดียวที่ควรใช้ตัดสิน เพราะสองแบบนี้ต่างกันมากกว่าที่คนคิด และความต่างที่สำคัญที่สุดไม่ได้อยู่ที่ราคาตอนติดตั้ง

ถังบนดินราคาถูกกว่า ตรวจง่ายกว่า ล้างง่ายกว่า และถ้ารั่วคุณจะเห็นทันที

ถังใต้ดินประหยัดพื้นที่ น้ำเย็นกว่า และไม่เกะกะสายตา แต่แลกมาด้วยค่าก่อสร้าง ความยากในการดูแล และความเสี่ยงสองอย่างที่คนซื้อมักไม่เคยได้ยินมาก่อน

บทความนี้จะบอกว่าความเสี่ยงสองอย่างนั้นคืออะไร ควรเลือกแบบไหนในสถานการณ์ไหน และคำนวณขนาดถังจากบิลค่าน้ำของตัวเองอย่างไร

ถังบนดิน ข้อดีที่มักถูกมองข้าม

ข้อได้เปรียบใหญ่ที่สุดของถังบนดินคือ คุณเห็นมัน

ฟังดูเป็นเรื่องเล็ก แต่มันแปลว่าถ้าถังรั่ว คุณเห็นน้ำไหลตั้งแต่วันแรก ไม่ใช่เห็นบิลค่าน้ำเดือนหน้าที่พุ่งขึ้นสามเท่าโดยไม่รู้สาเหตุ

ข้อที่สองคือการล้าง ถังบนดินล้างได้โดยไม่ต้องลงไปในที่อับอากาศ ซึ่งเป็นเรื่องความปลอดภัยที่จริงจังกว่าที่คนคิด

ข้อที่สามคือถ้าจะย้าย เปลี่ยน หรือเพิ่มใบที่สอง ทำได้ในวันเดียว

ส่วนข้อเสียที่แท้จริงมีสองข้อ

มันกินพื้นที่ และในบ้านทาวน์โฮมหรือบ้านที่ที่ดินแคบ พื้นที่ข้างบ้านหนึ่งตารางเมตรครึ่งมีค่ามาก

มันโดนแดด ซึ่งทำให้น้ำอุ่นขึ้นและทำให้ตะไคร่เกิดง่ายถ้าถังยอมให้แสงผ่าน

ข้อหลังแก้ได้ด้วยการเลือกถังทึบแสงเท่านั้น อย่าเลือกถังสีอ่อนที่แสงส่องผ่านได้ เพราะแสงบวกน้ำนิ่งคือสูตรของตะไคร่

และถ้าเลือกได้ ให้วางในตำแหน่งที่มีร่มเงาช่วงบ่าย หรือทำหลังคาคลุมแบบที่ยังระบายอากาศได้

ถังใต้ดิน กับความเสี่ยงสองข้อที่คนขายไม่ค่อยพูดถึง

ข้อแรก ถังลอย ถังใต้ดินที่ว่างเปล่าคือกล่องอากาศที่จมอยู่ในดิน

เมื่อระดับน้ำใต้ดินสูงขึ้น เช่น ช่วงฝนตกหนักหรือน้ำท่วม แรงลอยตัวสามารถดันถังทั้งใบขึ้นมาจากหลุมได้ ซึ่งพาท่อที่ต่อไว้ขาดไปด้วยและทำให้พื้นรอบ ๆ ยกตัว

นี่ไม่ใช่เรื่องหายาก และเป็นเหตุผลที่การติดตั้งถังใต้ดินที่ถูกวิธีต้องมีแผ่นคอนกรีตกันลอยอยู่ใต้ถังพร้อมสายรัดยึด ไม่ใช่แค่ขุดหลุมแล้ววางลงไป

คำถามที่ต้องถามผู้รับเหมาตรง ๆ คือ ถังใบนี้ยึดกันลอยด้วยอะไร และถ้าตอบไม่ได้ ให้ถือว่ายังไม่ได้ออกแบบ

ข้อปฏิบัติที่ตามมาคือ ในหน้าน้ำหลาก อย่าปล่อยให้ถังใต้ดินว่าง เพราะน้ำที่อยู่ข้างในคือน้ำหนักที่กดมันไว้

ข้อที่สอง การปนเปื้อน ถังใต้ดินอยู่ต่ำกว่าทุกอย่างรอบตัวมัน

เมื่อฝาไม่แน่น ยางขอบเสื่อม หรือคอถังต่ำกว่าระดับพื้นรอบข้าง น้ำสกปรกจากพื้นจะไหลลงไปได้โดยตรง

สิ่งที่ต้องมีคือคอถังยกสูงกว่าระดับพื้นโดยรอบอย่างน้อยสักหนึ่งฝ่ามือ ฝาที่ปิดสนิทและล็อกได้ และพื้นรอบฝาที่ลาดเทออกจากถัง ไม่ใช่ลาดเข้าหาถัง

อีกเรื่องคือระยะห่างจากบ่อเกรอะและถังบำบัดน้ำเสีย ให้วางให้ไกลที่สุดเท่าที่พื้นที่จะอำนวย และอย่าให้อยู่ต่ำกว่าหรืออยู่ในทิศทางที่น้ำจากบริเวณนั้นไหลผ่าน

ส่วนข้อดีของถังใต้ดินก็มีจริง ประหยัดพื้นที่ น้ำเย็นและอุณหภูมิคงที่กว่า ไม่มีตะไคร่เพราะไม่มีแสง และไม่บังวิวบ้าน

สำหรับบ้านที่ที่ดินแคบมากจนไม่มีที่วางถังบนดินจริง ๆ มันคือคำตอบที่สมเหตุสมผล ขอแค่ทำให้ถูกวิธีตั้งแต่แรก เพราะการแก้ถังใต้ดินหลังเทพื้นทับไปแล้วคือคนละราคากันเลย

คำนวณขนาดถังจากบิลค่าน้ำของตัวเอง

อย่าใช้ตัวเลขเฉลี่ยของคนอื่น เพราะบ้านที่มีสวนกับบ้านที่ไม่มีสวนใช้น้ำต่างกันเป็นเท่าตัว

ให้เปิดบิลค่าน้ำของบ้านคุณเอง ดูจำนวนหน่วยที่ใช้ในเดือนนั้น หน่วยของน้ำประปาคือลูกบาศก์เมตร ซึ่งเท่ากับ 1,000 ลิตร

เอาจำนวนหน่วยคูณด้วย 1,000 แล้วหารด้วยจำนวนวันในเดือนนั้น จะได้ปริมาณน้ำที่บ้านคุณใช้จริงต่อวันเป็นลิตร

จากนั้นถามตัวเองข้อเดียวคือ อยากมีน้ำใช้ต่อได้กี่วันถ้าน้ำไม่ไหล

ในเขตที่น้ำไม่ค่อยหยุด สองวันก็พอ ในพื้นที่ปลายท่อหรือพื้นที่ที่หยุดจ่ายน้ำบ่อย สามถึงห้าวันจะสบายใจกว่า

เอาปริมาณต่อวันคูณด้วยจำนวนวันที่ต้องการ จะได้ขนาดถังขั้นต่ำ แล้วเผื่อขึ้นอีกสักหนึ่งขั้นของขนาดที่มีขาย

ข้อควรระวังคือ ถังที่ใหญ่เกินความจำเป็นมากไม่ได้ดีกว่า เพราะน้ำที่ค้างอยู่นานเกินไปคือน้ำที่คุณภาพลดลง

ถ้าจำเป็นต้องใช้ถังใหญ่ ให้แน่ใจว่าท่อเข้ากับท่อออกอยู่คนละฝั่ง เพื่อให้น้ำหมุนเวียนทั้งใบ ไม่ใช่ไหลเข้าแล้วออกที่จุดเดียวกันจนน้ำอีกครึ่งถังนิ่งอยู่อย่างนั้น

สิ่งที่ต้องมีไม่ว่าจะเลือกแบบไหน

• ท่อล้น ที่ต่อลงท่อระบายน้ำจริง ไม่ใช่ปล่อยล้นลงพื้นข้างบ้าน และปลายท่อควรมีตะแกรงกันสัตว์เข้า
• วาล์วระบายก้นถัง เพื่อล้างตะกอนโดยไม่ต้องตักออก ถ้าไม่มี การล้างจะกลายเป็นงานใหญ่ทุกครั้ง
• ฝาที่ปิดสนิทและล็อกได้ โดยเฉพาะบ้านที่มีเด็ก
• ลูกลอยที่เข้าถึงได้ เพราะมันคืออะไหล่ที่เสียบ่อยที่สุดในระบบทั้งหมด
• วาล์วปิดน้ำเข้าถัง แยกต่างหาก เพื่อให้ซ่อมลูกลอยได้โดยไม่ต้องปิดน้ำทั้งบ้าน

เรื่องการล้าง ให้ล้างอย่างน้อยปีละครั้ง และล้างทันทีหลังน้ำท่วมหรือหลังจากที่น้ำประปาขุ่นผิดปกติ

ถ้าถังอยู่ใต้ดิน อย่าลงไปเองคนเดียวเด็ดขาด เพราะถังปิดที่ไม่มีการระบายอากาศคือที่อับอากาศ และอากาศข้างในอาจมีออกซิเจนไม่พอโดยที่ไม่มีกลิ่นอะไรเตือนเลย

ให้เปิดฝาทิ้งไว้ก่อนหลายชั่วโมง มีคนอยู่ด้านบนตลอดเวลา และถ้าเป็นถังลึก ให้จ้างคนที่มีอุปกรณ์มาทำ

สุดท้าย ถ้าจะวางถังบนชั้นดาดฟ้าหรือชั้นสองเพื่อเอาแรงดันโดยไม่ใช้ปั๊ม ให้จำตัวเลขนี้ไว้ น้ำหนึ่งลูกบาศก์เมตรหนักหนึ่งตัน

ถังพันลิตรที่เต็มคือน้ำหนักหนึ่งตันกดอยู่บนพื้นที่ไม่กี่ตารางเมตร ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องให้วิศวกรดูก่อน ไม่ใช่เรื่องที่ช่างประปาตัดสินได้

เรื่องการเลือกและติดตั้งปั๊มที่จะมาดูดน้ำจากถังนี้อยู่ในปั๊มน้ำบ้าน ทำไมตัดบ่อยและเลือกขนาดอย่างไร และเรื่องเซนเซอร์ที่เตือนเมื่อมีน้ำรั่วอยู่ในเซนเซอร์ตรวจจับน้ำรั่วสำหรับบ้าน

คำถามที่พบบ่อย

ถังเก็บน้ำบนดินกับใต้ดิน แบบไหนดีกว่า

ไม่มีแบบไหนดีกว่าเสมอไป ถังบนดินถูกกว่า ตรวจและล้างง่ายกว่า และเห็นทันทีเมื่อรั่ว ส่วนถังใต้ดินประหยัดพื้นที่และน้ำเย็นกว่า แต่แลกด้วยค่าก่อสร้างและความเสี่ยงเรื่องถังลอยกับการปนเปื้อน

ถังใต้ดินลอยขึ้นมาได้จริงไหม

ได้ ถังที่ว่างเปล่าคือกล่องอากาศ เมื่อน้ำใต้ดินสูงขึ้นแรงลอยตัวดันถังขึ้นมาได้ การติดตั้งที่ถูกต้องจึงต้องมีแผ่นคอนกรีตกันลอยและสายรัดยึด และในหน้าน้ำไม่ควรปล่อยให้ถังว่าง

ควรเลือกถังขนาดกี่ลิตร

เอาจำนวนหน่วยในบิลค่าน้ำคูณ 1,000 หารด้วยจำนวนวัน จะได้ลิตรต่อวันของบ้านคุณเอง แล้วคูณด้วยจำนวนวันที่อยากมีน้ำสำรอง

ทำไมน้ำในถังถึงมีตะไคร่

เพราะมีแสงส่องเข้าถึงน้ำ ให้ใช้ถังทึบแสงเท่านั้น และหลีกเลี่ยงการวางกลางแดดตลอดวันถ้าเลือกตำแหน่งได้

ควรล้างถังบ่อยแค่ไหน

อย่างน้อยปีละครั้ง และล้างทันทีหลังน้ำท่วมหรือหลังน้ำประปาขุ่นผิดปกติ ถ้าเป็นถังใต้ดิน อย่าลงไปคนเดียวเพราะเป็นที่อับอากาศ

วางถังบนดาดฟ้าเพื่อไม่ต้องใช้ปั๊มได้ไหม

ได้ในทางหลักการ แต่น้ำหนึ่งลูกบาศก์เมตรหนักหนึ่งตัน ถังพันลิตรที่เต็มจึงเป็นน้ำหนักหนึ่งตันบนพื้นที่ไม่กี่ตารางเมตร ต้องให้วิศวกรตรวจโครงสร้างก่อน

สรุป

• ถังบนดินถูกกว่า ล้างง่ายกว่า และรั่วแล้วเห็นทันที ซึ่งเป็นข้อได้เปรียบที่คนมองข้าม
• ถังใต้ดินเหมาะกับบ้านที่ที่ดินแคบจริง ๆ แต่ต้องออกแบบกันลอยและกันน้ำสกปรกไหลลง
• ถังใต้ดินที่ว่างในหน้าน้ำหลากคือถังที่ลอยขึ้นมาได้
• เลือกถังทึบแสงเสมอ เพราะแสงบวกน้ำนิ่งคือตะไคร่
• คำนวณขนาดจากบิลค่าน้ำของตัวเอง ไม่ใช่จากค่าเฉลี่ยของคนอื่น
• ต้องมีท่อล้น วาล์วระบายก้นถัง ฝาล็อกได้ และวาล์วปิดน้ำเข้าแยกต่างหาก
• น้ำหนึ่งลูกบาศก์เมตรหนักหนึ่งตัน อย่าวางบนโครงสร้างที่ยังไม่ได้ตรวจ