เพื่อนบ้านเสียงดัง กฎหมายมีฟันจริง แต่สองนาทีที่ยืนเงียบก่อนเซ็นสัญญามีค่ากว่า

เพื่อนบ้านเสียงดัง กฎหมายไทยว่าไง

เสียงที่ก่อความเดือดร้อนรำคาญเข้าข่ายเหตุรำคาญตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา 25 และ 26 ซึ่งให้อำนาจเจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งให้ระงับหรือแก้ไขได้ และยังมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาอีกสองมาตราซ้อนอยู่

กฎหมาย	พฤติกรรม	โทษ
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 370	ส่งเสียง ทำให้เกิดเสียงหรือกระทำความอึงโดยไม่มีเหตุอันสมควร จนทำให้ประชาชนตกใจหรือเดือดร้อน	ปรับไม่เกิน 1,000 บาท
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 397	ก่อความเดือดร้อนรำคาญแก่ผู้อื่น	ปรับไม่เกิน 5,000 บาท และหากกระทำในที่สาธารณะ จำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
พ.ร.บ.การสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา 25 และ 26	เสียงที่เป็นเหตุรำคาญ	เจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งให้ระงับหรือแก้ไข และมีโทษเมื่อฝ่าฝืนคำสั่ง

สิ่งที่ตารางนี้บอกกลายๆ คือกฎหมายมีอยู่จริงและมีฟันจริง แต่กระบวนการใช้เวลา และค่าปรับหลักพันไม่ได้ทำให้คนที่ตั้งใจก่อกวนหยุด

ส่วนที่มีค่าที่สุดของบทความนี้จึงอยู่ท้ายเรื่อง คือวิธีตรวจเสียงก่อนเซ็นสัญญา เพราะเมื่อย้ายเข้าไปแล้ว ทางเลือกทุกทางล้วนช้าและได้ผลเพียงบางส่วน

มีเวลาห้ามส่งเสียงจริงไหม

คำตอบที่คนคาดหวังคือมีเวลาชัดเจนแบบสี่ทุ่มห้ามส่งเสียง แต่ความจริงละเอียดกว่านั้น

กฎหมายกำหนดเวลาไว้ชัดสำหรับงานก่อสร้าง คือห้ามก่อสร้างที่ก่อให้เกิดเสียงและแสงระหว่างเวลา 22.00 น. ถึง 06.00 น.

ส่วนเสียงจากที่พักอาศัยทั่วไป กฎหมายไม่ได้ตัดสินที่เข็มนาฬิกาเป็นหลัก แต่ตัดสินที่ว่าเสียงนั้นก่อความเดือดร้อนรำคาญหรือไม่ ซึ่งพิจารณาจากความดัง ความถี่ ระยะเวลา และช่วงเวลาที่เกิดประกอบกัน

ในทางปฏิบัติแปลว่าเสียงเดียวกันที่ยอมรับได้ตอนบ่ายสองอาจเป็นเหตุรำคาญตอนตีสอง และเสียงที่ดังสามนาทีต่างจากเสียงที่ดังต่อเนื่องสามชั่วโมง

ตัวเลขที่กฎหมายใช้จริง

เกณฑ์	ค่า
ระดับเสียงเฉลี่ย 24 ชั่วโมง	ไม่เกิน 70 เดซิเบลเอ
ระดับเสียงสูงสุด	ไม่เกิน 115 เดซิเบลเอ
เสียงรบกวนช่วง 22.00 ถึง 06.00 น.	ต่างจากระดับเสียงพื้นฐานไม่เกิน 10 เดซิเบลเอ
งานก่อสร้าง วัดที่ระยะ 30 เมตร	ไม่เกิน 75 เดซิเบลเอ

เกณฑ์ที่ใช้ได้จริงที่สุดในคอนโดคือบรรทัดที่สาม เพราะมันไม่ได้วัดว่าเสียงดังเท่าไหร่ แต่วัดว่าดังกว่าความเงียบปกติของที่นั่นเท่าไหร่ ห้องที่อยู่ริมถนนใหญ่กับห้องที่อยู่ด้านในซอยจึงมีเส้นที่ต่างกัน

ข้อควรรู้คือการวัดที่ใช้อ้างอิงทางกฎหมายได้ต้องทำโดยเจ้าหน้าที่ด้วยเครื่องมือที่ได้มาตรฐาน แอปวัดเสียงในโทรศัพท์ใช้เป็นหลักฐานประกอบการร้องเรียนได้ในเชิงบันทึกเหตุการณ์ แต่ไม่ใช่ค่าที่ใช้ชี้ขาด

ลำดับการร้องเรียนที่ได้ผล

ลำดับสำคัญกว่าที่คิด เพราะการข้ามขั้นแล้วไปแจ้งตำรวจเลยมักจบที่การตักเตือนแล้วเงียบ ส่วนการทำตามลำดับสร้างชั้นหลักฐานที่ใช้ได้ในขั้นถัดไป

1. คุยกับคู่กรณีโดยตรงก่อน จำนวนมากไม่รู้ว่าเสียงลอดไปถึงห้องข้างๆ ขนาดไหน โดยเฉพาะเสียงเบสและเสียงกระแทกพื้น
2. แจ้งนิติบุคคลหรือผู้ดูแลอาคาร เป็นลายลักษณ์อักษร ขอเลขรับเรื่อง
3. แจ้งสำนักงานเขตหรือเทศบาล ซึ่งเป็นเจ้าพนักงานท้องถิ่นที่มีอำนาจสั่งระงับเหตุรำคาญตาม พ.ร.บ.การสาธารณสุข
4. สายด่วนกรมควบคุมมลพิษ 1650 สำหรับเรื่องที่เกี่ยวกับมลพิษทางเสียง
5. แอป Traffy Fondue ซึ่งบันทึกเรื่องพร้อมพิกัดและวันเวลาโดยอัตโนมัติ
6. แจ้งตำรวจ 191 สำหรับเหตุเฉพาะหน้าในยามวิกาล

ข้อ 5 มีประโยชน์มากกว่าที่หลายคนคิด เพราะระบบบันทึกเวลาและตำแหน่งให้เอง ซึ่งเป็นสองอย่างที่หลักฐานเรื่องเสียงมักขาด

นิติบุคคลอาคารชุดทำอะไรได้ และทำอะไรไม่ได้

ทำได้ คือออกหนังสือเตือนตามข้อบังคับของอาคาร บันทึกเรื่องร้องเรียนไว้เป็นทางการ ส่งเจ้าหน้าที่ขึ้นไปตรวจสอบในเวลาที่เกิดเหตุ และนำเรื่องเข้าที่ประชุมใหญ่หากเป็นปัญหาที่เกิดซ้ำ

ทำไม่ได้ คือเข้าไปในห้องชุดโดยไม่ได้รับอนุญาต ตัดน้ำตัดไฟเพื่อกดดัน หรือบังคับให้เจ้าของห้องย้ายออก เพราะห้องชุดเป็นทรัพย์ส่วนบุคคลและอำนาจของนิติบุคคลอยู่ที่ทรัพย์ส่วนกลางกับการบังคับตามข้อบังคับ

สิ่งที่ควรทำคืออ่านข้อบังคับของอาคารก่อนร้องเรียน เพราะข้อบังคับหลายฉบับกำหนดเวลาเงียบและกติกาการใช้ห้องไว้อยู่แล้ว การอ้างข้อบังคับที่มีอยู่ได้ผลเร็วกว่าการอ้างความรู้สึก

กรณีที่ผู้ก่อเสียงเป็นผู้เช่า ไม่ใช่เจ้าของห้อง ให้แจ้งนิติบุคคลให้ติดต่อเจ้าของห้อง เพราะเจ้าของเป็นผู้ผูกพันตามข้อบังคับและเป็นผู้มีอำนาจบอกเลิกสัญญาเช่า

เก็บหลักฐานยังไงให้ใช้ได้จริง

ข้อพิพาทเรื่องเสียงเกือบทั้งหมดแพ้ชนะกันที่หลักฐาน ไม่ใช่ที่ใครเดือดร้อนกว่า

• บันทึกวิดีโอพร้อมเสียง ให้เห็นนาฬิกาหรือหน้าจอที่แสดงวันเวลาในเฟรมเดียวกัน
• จดบันทึกทุกครั้งเป็นตาราง วันที่ เวลาเริ่ม เวลาจบ ลักษณะเสียง และผลกระทบ
• เก็บหลักฐานความต่อเนื่อง เหตุการณ์เดียวมีน้ำหนักน้อย แต่ยี่สิบครั้งในหนึ่งเดือนคือรูปแบบ
• เก็บสำเนาการแจ้งทุกครั้ง พร้อมเลขรับเรื่องจากนิติบุคคลและจากเขต
• เก็บหลักฐานผลกระทบต่อสุขภาพ เช่น ใบรับรองแพทย์กรณีนอนไม่หลับเรื้อรัง ซึ่งเชื่อมกับคำว่าเป็นอันตรายต่อสุขภาพในนิยามเหตุรำคาญ
• อย่าตอบโต้ด้วยเสียง เพราะทำให้ตัวเองกลายเป็นผู้ก่อเหตุรำคาญอีกฝ่ายทันที

ก่อนเซ็นสัญญา วิธีเช็คเสียงที่คนส่วนใหญ่ข้าม

นี่คือส่วนที่ประหยัดเวลาและเงินได้มากที่สุด เพราะการย้ายออกจากห้องที่เสียงดังมีต้นทุนสูงกว่าการเสียเวลาไปดูห้องอีกรอบมาก

• ไปดูห้องสองรอบ คนละช่วงเวลา รอบหนึ่งกลางวันวันธรรมดา อีกรอบเย็นวันศุกร์หรือคืนวันเสาร์ ซึ่งเป็นช่วงที่เสียงจากเพื่อนบ้านสูงสุด
• ยืนเงียบในห้องสองนาทีโดยไม่พูด ปิดแอร์ ปิดพัดลม แล้วฟังอย่างเดียว สองนาทีนี้บอกได้มากกว่าคำถามสิบข้อ
• เคาะผนังที่ติดกับห้องข้างเคียง เสียงกลวงแปลว่าเป็นผนังเบา ซึ่งกันเสียงได้น้อยกว่าผนังก่ออิฐ
• ดูว่าห้องอยู่ติดอะไร ห้องขยะ ห้องเครื่อง ลิฟต์ บันไดหนีไฟ และห้องที่อยู่เหนือพื้นที่ส่วนกลางเช่นฟิตเนสหรือสระ ล้วนมีเสียงประจำ
• ดูชั้นบน เสียงกระแทกพื้นจากชั้นบนเป็นเสียงที่แก้ยากที่สุดและกันได้น้อยที่สุด ถ้าเป็นไปได้ให้ถามว่าห้องเหนือขึ้นไปมีคนอยู่ไหมและเป็นครอบครัวแบบไหน
• มองออกไปนอกหน้าต่าง หาที่ดินเปล่าหรือโครงสร้างที่กำลังขึ้นในระยะสายตา เพราะนั่นคือเสียงก่อสร้างของอีกสองปีข้างหน้า
• ถามนิติบุคคลตรงๆ ว่าในหนึ่งปีที่ผ่านมามีเรื่องร้องเรียนเรื่องเสียงกี่เรื่อง คำตอบที่บ่ายเบี่ยงก็เป็นคำตอบ

สำหรับผู้เช่า ให้เขียนไว้ในสัญญาด้วยว่าหากเกิดเหตุรำคาญที่ผู้ให้เช่าแก้ไขไม่ได้ภายในกำหนด ผู้เช่ามีสิทธิ์บอกเลิกสัญญาโดยได้เงินประกันคืน รายละเอียดสิ่งที่ควรมีในสัญญาอ่านได้ที่ เช่าบ้านใช้เอกสารอะไรบ้าง

เสียงจากงานก่อสร้างข้างเคียง

กรณีนี้ต่างจากเสียงเพื่อนบ้าน เพราะมีเกณฑ์เวลาและเกณฑ์ความดังที่ชัดเจนกว่า

ห้ามก่อสร้างที่ก่อให้เกิดเสียงและแสงระหว่างเวลา 22.00 น. ถึง 06.00 น. และเสียงจากงานก่อสร้างวัดที่ระยะ 30 เมตรต้องไม่เกิน 75 เดซิเบลเอ

ช่องทางที่ตรงที่สุดคือสำนักงานเขตซึ่งเป็นผู้ออกใบอนุญาตก่อสร้างและมีอำนาจสั่งระงับ ควรแจ้งพร้อมระบุตำแหน่งโครงการและช่วงเวลาที่เกิดเสียงให้ชัด

ข้อที่ควรทราบคือโครงการขนาดใหญ่ที่ต้องทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมมักมีมาตรการลดเสียงกำหนดไว้ในรายงานนั้น การอ้างถึงมาตรการที่โครงการรับปากไว้เองมีน้ำหนักมากกว่าการร้องเรียนลอยๆ

ถ้าเราเป็นฝ่ายเสียงดังเอง

ควรอ่านหัวข้อนี้ด้วย เพราะคนจำนวนมากไม่รู้ว่าเสียงจากห้องตัวเองลอดไปไกลแค่ไหน

• เสียงเบสจากลำโพงเดินทางผ่านโครงสร้างได้ไกลกว่าเสียงพูดมาก การหรี่เสียงรวมอาจไม่พอ ต้องลดเบสด้วย
• ลำโพงที่วางติดผนังหรือวางบนพื้นโดยตรงส่งแรงสั่นเข้าโครงสร้าง ยกขึ้นวางบนแผ่นยางช่วยได้มาก
• เสียงเก้าอี้ลากและเสียงเดินส้นเท้าเป็นเสียงกระแทกพื้นที่ห้องล่างได้ยินชัดที่สุด พรมกับแผ่นรองขาเก้าอี้แก้ได้ด้วยงบไม่กี่ร้อยบาท
• งานเจาะและตอกควรทำในเวลาที่ข้อบังคับอาคารกำหนด และควรแจ้งเพื่อนบ้านล่วงหน้า
• สัตว์เลี้ยงที่ส่งเสียงตอนเจ้าของไม่อยู่เป็นสาเหตุร้องเรียนที่พบบ่อยและเจ้าของมักไม่รู้ตัว อ่านกติกาที่เกี่ยวข้องได้ที่ กฎเลี้ยงสัตว์ กทม.

คำถามที่พบบ่อย

เพื่อนบ้านเสียงดัง ผิดกฎหมายไหม

ผิดได้ เสียงที่ก่อความเดือดร้อนรำคาญเข้าข่ายเหตุรำคาญตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา 25 และ 26 และยังเข้าข่ายความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 370 ปรับไม่เกิน 1,000 บาท และมาตรา 397 ปรับไม่เกิน 5,000 บาท

กฎหมายห้ามเสียงดังหลังกี่โมง

สำหรับงานก่อสร้าง ห้ามก่อสร้างที่ก่อให้เกิดเสียงและแสงระหว่างเวลา 22.00 น. ถึง 06.00 น. ส่วนเสียงจากที่พักอาศัยทั่วไป กฎหมายไม่ได้กำหนดเวลาตายตัว แต่พิจารณาว่าก่อความเดือดร้อนรำคาญหรือไม่ จากความดัง ความถี่ ระยะเวลาและช่วงเวลาประกอบกัน

เสียงดังกี่เดซิเบลถึงผิด

ระดับเสียงเฉลี่ย 24 ชั่วโมงต้องไม่เกิน 70 เดซิเบลเอ ระดับสูงสุดไม่เกิน 115 เดซิเบลเอ และช่วงเวลา 22.00 ถึง 06.00 น. เสียงรบกวนต้องต่างจากระดับเสียงพื้นฐานไม่เกิน 10 เดซิเบลเอ ส่วนงานก่อสร้างวัดที่ระยะ 30 เมตรต้องไม่เกิน 75 เดซิเบลเอ

ร้องเรียนเรื่องเสียงได้ที่ไหนบ้าง

เริ่มจากคุยกับคู่กรณี แล้วแจ้งนิติบุคคลหรือผู้ดูแลอาคาร จากนั้นแจ้งสำนักงานเขตหรือเทศบาลซึ่งเป็นเจ้าพนักงานท้องถิ่น สายด่วนกรมควบคุมมลพิษ 1650 แอป Traffy Fondue และแจ้งตำรวจ 191 สำหรับเหตุเฉพาะหน้าในยามวิกาล

นิติบุคคลอาคารชุดเข้าไปในห้องได้ไหม

ไม่ได้หากไม่ได้รับอนุญาต เพราะห้องชุดเป็นทรัพย์ส่วนบุคคล นิติบุคคลออกหนังสือเตือนตามข้อบังคับ บันทึกเรื่องร้องเรียน และส่งเจ้าหน้าที่ตรวจสอบได้ แต่ตัดน้ำตัดไฟเพื่อกดดันหรือบังคับให้ย้ายออกไม่ได้

ใช้แอปวัดเสียงในโทรศัพท์เป็นหลักฐานได้ไหม

ใช้ประกอบการร้องเรียนในเชิงบันทึกเหตุการณ์ได้ แต่ไม่ใช่ค่าที่ใช้ชี้ขาดทางกฎหมาย เพราะการวัดที่อ้างอิงได้ต้องทำโดยเจ้าหน้าที่ด้วยเครื่องมือที่ได้มาตรฐาน

ก่อนซื้อหรือเช่าห้อง ตรวจเรื่องเสียงยังไง

ไปดูห้องสองรอบคนละช่วงเวลา โดยรอบหนึ่งควรเป็นเย็นวันศุกร์หรือคืนวันเสาร์ ยืนเงียบในห้องสองนาทีโดยปิดแอร์และพัดลม เคาะผนังที่ติดห้องข้างเคียงเพื่อดูว่าเป็นผนังเบาหรือไม่ ดูว่าห้องติดลิฟต์ ห้องขยะหรือพื้นที่ส่วนกลางหรือเปล่า และถามนิติบุคคลว่าปีที่ผ่านมามีเรื่องร้องเรียนเรื่องเสียงกี่เรื่อง

สรุป

กฎหมายเรื่องเสียงมีอยู่จริงและมีฟัน ทั้งเหตุรำคาญตาม พ.ร.บ.การสาธารณสุข และความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 370 กับ 397

แต่สิ่งที่ตัดสินผลจริงคือหลักฐานที่แสดงรูปแบบซ้ำ ไม่ใช่เหตุการณ์เดียว และลำดับการร้องเรียนที่ไล่จากคู่กรณีไปนิติบุคคลไปเขต ซึ่งแต่ละขั้นสร้างเอกสารให้ขั้นถัดไป

ข้อสรุปที่ตรงที่สุดคือ ต้นทุนของการไปดูห้องรอบสองในคืนวันเสาร์ คือสองชั่วโมง ส่วนต้นทุนของการย้ายออกจากห้องที่ทนไม่ไหว คือค่าเช่าที่เหลือทั้งสัญญาบวกค่าขนของ เลือกจ่ายอันแรก

กำลังมองหาห้องใหม่ ดูทรัพย์ที่เปิดให้เช่าได้ที่ บ้านและคอนโดให้เช่า หรือดูทรัพย์ขายที่ ประกาศขายบ้านและคอนโด และหากเป็นเจ้าของที่ต้องการปล่อยเช่าโดยมีคนกลางช่วยคัดกรองผู้เช่าให้ ดูขั้นตอนได้ที่ บริการฝากเช่าบ้านและคอนโด