เครื่องกรองน้ำบ้าน RO กับ UF เลือกยังไง และมุกที่ใช้ขายที่ควรรู้ทัน

ความต่างในประโยคเดียว UF กรองสิ่งที่ลอยอยู่ RO กรองสิ่งที่ละลายอยู่

เยื่อกรองของ UF มีรูเล็กพอที่จะกันตะกอน สนิม และแบคทีเรียไว้ได้ แต่ใหญ่พอที่จะให้สิ่งที่ละลายอยู่ในน้ำผ่านไป ทั้งความกระด้าง เกลือแร่ และสารละลายอื่น ๆ

เยื่อกรองของ RO เล็กกว่านั้นมาก จนกันสิ่งที่ละลายอยู่ได้ด้วย ซึ่งเป็นเหตุผลที่มันจัดการกับความกระด้าง ความเค็ม และโลหะหนักได้ แต่ก็เป็นเหตุผลเดียวกับที่มันต้องใช้แรงดัน ต้องมีปั๊ม และต้องปล่อยน้ำทิ้ง

เมื่อความต่างคือสิ่งที่ละลายกับสิ่งที่ลอย คำถามที่ต้องตอบก่อนซื้อจึงไม่ใช่ว่าตัวไหนดีกว่า แต่คือน้ำที่บ้านคุณมีปัญหาแบบไหน

น้ำประปากับน้ำบาดาล คนละปัญหากันคนละเรื่อง

ถ้าบ้านใช้น้ำประปา ปัญหาส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดที่โรงผลิต แต่เกิดระหว่างทาง คือในท่อเก่า ในถังพักน้ำที่ไม่เคยล้าง และในปั๊มที่ดูดอากาศเข้าไปด้วย

อาการที่บอกว่าเป็นแบบนี้คือ น้ำขุ่นเป็นบางช่วงเวลาโดยเฉพาะหลังการซ่อมท่อในซอย มีตะกอนสีสนิมตอนเปิดก๊อกครั้งแรกของวัน หรือมีกลิ่นอับที่ไม่ใช่กลิ่นคลอรีน

สามอาการนี้แก้ด้วย UF ได้ดี และบางกรณีแก้ได้ด้วยการล้างถังพักน้ำอย่างเดียวโดยไม่ต้องซื้อเครื่องอะไรเลย

ส่วนบ้านที่ใช้น้ำบาดาลเป็นคนละเรื่อง เพราะปัญหาคือสิ่งที่ละลายอยู่ตั้งแต่ในดิน ทั้งความกระด้างที่ทำให้เกิดคราบขาวบนก๊อกและหัวฝักบัว เหล็กและแมงกานีสที่ทำให้เกิดคราบเหลืองน้ำตาลบนสุขภัณฑ์และผ้าขาว และในพื้นที่ชายฝั่งคือความเค็ม

กลุ่มหลังนี้ UF แก้ไม่ได้เลยเพราะมันคือสิ่งที่ละลายอยู่ และนี่คือกรณีที่ RO ตอบโจทย์จริง

มุกที่ใช้ขายเครื่องกรองน้ำ และวิธีไม่หลง

ถ้ามีคนมาสาธิตที่บ้านโดยจุ่มขั้วโลหะสองอันลงในแก้วน้ำประปา แล้วน้ำกลายเป็นสีน้ำตาลขุ่นมีตะกอนลอย จากนั้นจุ่มในน้ำจากเครื่องของเขาแล้วน้ำใส นั่นไม่ใช่การทดสอบคุณภาพน้ำ

สิ่งที่เกิดขึ้นคือกระแสไฟฟ้าทำให้โลหะจากตัวขั้วเองละลายออกมาเป็นสนิม สีน้ำตาลที่เห็นมาจากอุปกรณ์ ไม่ได้มาจากน้ำ ส่วนน้ำจาก RO ไม่เปลี่ยนสีเพราะมันนำไฟฟ้าได้น้อยกว่า ปฏิกิริยาจึงเกิดช้ากว่ามาก

อีกอย่างที่ถูกใช้ผิดคือเครื่องวัดค่าของแข็งละลายน้ำ ตัวเลขที่มันอ่านได้บอกความสามารถในการนำไฟฟ้าของน้ำ ซึ่งสัมพันธ์กับปริมาณแร่ธาตุที่ละลายอยู่ แต่ไม่ได้บอกว่าน้ำนั้นปลอดภัยหรือไม่

เหตุผลคือน้ำที่มีแร่ธาตุธรรมชาติสูงจะได้ค่าสูงทั้งที่ดื่มได้ ส่วนน้ำที่ปนเปื้อนแบคทีเรียหรือสารบางชนิดอาจได้ค่าต่ำทั้งที่ไม่ควรดื่ม ตัวเลขนั้นมีประโยชน์สำหรับดูแนวโน้มของน้ำตัวเองเมื่อเทียบกับตัวเองในเดือนก่อน แต่ไม่ใช่หลักฐานว่าปลอดภัย

ถ้าอยากรู้จริงว่าน้ำมีอะไร ให้ส่งตรวจกับห้องปฏิบัติการ ซึ่งเป็นทางเดียวที่ตอบได้ว่าควรใช้เครื่องแบบไหน และมักถูกกว่าการซื้อเครื่องผิดตัวมาก

ราคาที่แท้จริงคือไส้กรอง ไม่ใช่ตัวเครื่อง

คนเปรียบเทียบราคาเครื่องกันตอนซื้อ แล้วลืมว่าค่าใช้จ่ายจริงเกิดขึ้นทุกหกเดือนไปตลอด

ก่อนตัดสินใจ ให้ถามสามข้อ หนึ่งคือมีไส้กรองกี่ตัวและแต่ละตัวเปลี่ยนทุกกี่เดือน สองคือไส้กรองแต่ละตัวราคาเท่าไหร่ และสามคือหาซื้อได้จากที่อื่นนอกจากยี่ห้อนี้ไหม

ข้อที่สามสำคัญกว่าที่คิด เพราะเครื่องที่ใช้ไส้กรองขนาดมาตรฐานหาซื้อได้ทั่วไป ต่างจากเครื่องที่ใช้ตลับเฉพาะรุ่นซึ่งคุณจะผูกกับผู้ขายรายเดียวไปตลอดอายุเครื่อง และราคาไส้กรองขึ้นได้โดยคุณไม่มีทางเลือก

เอาราคาไส้กรองทั้งชุดคูณสองรอบต่อปี แล้วคูณห้าปี นั่นคือตัวเลขที่ควรใช้เปรียบเทียบระหว่างสองเครื่อง ไม่ใช่ราคาป้ายวันแรก

เครื่องที่ไม่เปลี่ยนไส้กรอง แย่กว่าไม่มีเครื่อง

นี่คือเรื่องที่ต้องรู้ก่อนซื้อ ไม่ใช่หลังซื้อ

ไส้กรองทำงานโดยการกักสิ่งสกปรกไว้ในตัวมัน เมื่อเวลาผ่านไป สิ่งที่ถูกกักไว้ก็สะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ และตัวไส้กรองที่ชื้นตลอดเวลาพร้อมมีสารอินทรีย์สะสมอยู่ กลายเป็นที่ที่แบคทีเรียเติบโตได้ดี

ผลคือเครื่องที่ไม่เคยเปลี่ยนไส้กรองมาสองปี อาจปล่อยน้ำที่แย่กว่าน้ำที่เข้าเครื่อง และเจ้าของก็ยังดื่มด้วยความมั่นใจเพราะมีเครื่องกรองอยู่

วิธีป้องกันง่ายมาก ให้เขียนวันที่เปลี่ยนไว้ด้วยปากกาเมจิกบนตัวกระบอกกรองทุกครั้ง หรือตั้งเตือนในปฏิทินโทรศัพท์ อย่าอาศัยความจำ เพราะเรื่องนี้ไม่มีอาการเตือนให้เห็น

อีกจุดที่คนลืมคือถ้าไม่ได้ใช้เครื่องหลายวัน เช่นกลับไปต่างจังหวัดหนึ่งสัปดาห์ ให้เปิดทิ้งสักสองสามนาทีก่อนดื่มเมื่อกลับมา เพื่อไล่น้ำที่ค้างอยู่ในไส้กรองออกไปก่อน

RO ต้องแลกกับอะไรบ้าง

RO เป็นเทคโนโลยีที่ทำงานได้จริงและจำเป็นในหลายกรณี แต่มันมีต้นทุนที่ไม่ได้อยู่ในราคาป้าย

น้ำทิ้ง เพราะการดันน้ำผ่านเยื่อกรองต้องมีน้ำอีกส่วนพาสิ่งที่ถูกกันไว้ออกไป อัตราส่วนต่างกันตามรุ่นและตามคุณภาพน้ำที่เข้า ให้ถามผู้ขายเป็นตัวเลขและถามว่าน้ำทิ้งจะไปลงที่ไหน เพราะมันต้องมีท่อระบาย

ไฟฟ้าและปั๊ม ซึ่งแปลว่ามีชิ้นส่วนที่เคลื่อนไหวและมีอายุ ต่างจาก UF ที่ทำงานด้วยแรงดันน้ำเปล่า ๆ

ความเร็ว เพราะ RO ผลิตน้ำช้ากว่ามาก จึงมักมีถังเก็บ ซึ่งเป็นอีกจุดที่ต้องดูแลความสะอาด

แร่ธาตุที่หายไปด้วย เพราะมันกันทุกอย่างที่ละลายอยู่ ไม่ได้เลือกเฉพาะสิ่งไม่ดี บางรุ่นจึงมีไส้เติมแร่ธาตุกลับเข้าไปในขั้นสุดท้าย ซึ่งเป็นเรื่องของรสชาติเป็นหลัก

และข้อควรระวังที่สำคัญคือ ถ้าน้ำเข้ามีเหล็กหรือตะกอนสูง ต้องมีการกรองขั้นต้นที่เพียงพอก่อน มิฉะนั้นเยื่อกรอง RO จะตันเร็วมาก ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายที่แพงที่สุดของระบบ

ก่อนซื้อเครื่อง ให้ล้างถังพักน้ำก่อน

บ้านไทยส่วนใหญ่มีถังพักน้ำและปั๊ม และถังนั้นเป็นจุดที่คนแทบไม่เคยเปิดดูเลย

สิ่งที่มักเจอเมื่อเปิดคือตะกอนหนาที่ก้นถัง ฝาที่ปิดไม่สนิทจนแมลงเข้าไปได้ และท่อระบายอากาศที่ไม่มีตะแกรง

ล้างถังปีละครั้งเป็นงานที่ใช้เวลาครึ่งวันและมักทำให้อาการน้ำขุ่นน้ำมีกลิ่นหายไปโดยไม่ต้องซื้ออะไรเลย

ให้ทำเรื่องนี้ก่อนตัดสินใจซื้อเครื่อง เพราะถ้าอาการหายหลังล้างถัง คุณเพิ่งประหยัดเงินไปหลายหมื่นและรู้แล้วว่าปัญหาอยู่ตรงไหนจริง ๆ ส่วนเรื่องปั๊มและแรงดันน้ำในบ้านอยู่ที่ ปั๊มน้ำอินเวอร์เตอร์กับถังแรงดัน

เลือกยังไงในสามนาที

ใช้น้ำประปา ไม่มีคราบขาว ไม่มีคราบเหลือง แค่อยากกรองตะกอนกับกลิ่นคลอรีน ให้ใช้ระบบกรองสามขั้นแบบใต้ซิงก์ หรือ UF ก็เพียงพอ ราคาถูกกว่า ไม่มีน้ำทิ้ง ไม่ต้องใช้ไฟ

ใช้น้ำบาดาล มีคราบขาวบนก๊อก หรือคราบเหลืองบนสุขภัณฑ์ ให้พิจารณา RO พร้อมการกรองขั้นต้นที่เหมาะกับปัญหานั้น และควรส่งน้ำตรวจก่อนเพื่อออกแบบให้ถูก

อยู่คอนโดหรือห้องเช่า ให้เริ่มจากเครื่องกรองแบบสวมหัวก๊อกหรือเหยือกกรอง เพราะติดตั้งได้โดยไม่ต้องเจาะ ไม่ต้องต่อท่อระบาย และเอาไปด้วยได้ตอนย้าย

กังวลเรื่องแบคทีเรียเป็นหลัก เช่นหลังน้ำท่วมหรือหลังท่อแตกในซอย ให้ใช้ UF ซึ่งกันแบคทีเรียได้ตามขนาดรู และในช่วงนั้นให้ต้มน้ำดื่มไปด้วยจนกว่าสถานการณ์จะปกติ

คำถามที่พบบ่อย

RO ดีกว่า UF ใช่ไหม

ไม่ใช่เรื่องดีกว่า แต่เป็นคนละงาน UF กันสิ่งที่ลอยอยู่อย่างตะกอนและแบคทีเรีย ส่วน RO กันสิ่งที่ละลายอยู่อย่างความกระด้างและความเค็มได้ด้วย ถ้าน้ำประปาไม่มีปัญหาเรื่องสิ่งที่ละลาย RO ก็เกินความจำเป็น

เครื่องวัด TDS บอกได้ไหมว่าน้ำปลอดภัย

ไม่ได้ มันบอกความสามารถในการนำไฟฟ้าซึ่งสัมพันธ์กับแร่ธาตุที่ละลายอยู่ น้ำแร่ธรรมชาติได้ค่าสูงทั้งที่ดื่มได้ และน้ำที่ปนเปื้อนแบคทีเรียอาจได้ค่าต่ำ ถ้าอยากรู้จริงต้องส่งตรวจ

สาธิตจุ่มขั้วไฟแล้วน้ำเปลี่ยนสี แปลว่าน้ำสกปรกไหม

ไม่ใช่ สีน้ำตาลที่เห็นคือโลหะจากตัวขั้วที่ละลายออกมาเพราะกระแสไฟ ไม่ได้มาจากน้ำ เป็นการสาธิตที่ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับคุณภาพน้ำเลย

ไม่เปลี่ยนไส้กรองนาน ๆ เป็นอะไรไหม

เป็น เพราะไส้กรองที่ชื้นและมีสารอินทรีย์สะสมกลายเป็นที่ที่แบคทีเรียเติบโต น้ำที่ออกมาอาจแย่กว่าน้ำที่เข้า ให้เขียนวันที่เปลี่ยนไว้บนกระบอกกรองทุกครั้ง

RO ทิ้งน้ำเยอะไหม

มีน้ำทิ้งเสมอ อัตราส่วนต่างกันตามรุ่นและคุณภาพน้ำเข้า ให้ถามผู้ขายเป็นตัวเลขและถามว่าท่อน้ำทิ้งจะไปลงที่ไหนก่อนติดตั้ง

สรุป

• UF กันสิ่งที่ลอยอยู่ RO กันสิ่งที่ละลายอยู่ด้วย เลือกจากปัญหาของน้ำ ไม่ใช่จากคำว่าดีกว่า
• น้ำประปามีปัญหาระหว่างทางเป็นหลัก น้ำบาดาลมีปัญหาที่สิ่งละลายอยู่
• การสาธิตจุ่มขั้วไฟไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับคุณภาพน้ำ และค่า TDS ไม่ใช่ค่าความปลอดภัย
• ราคาที่แท้จริงคือไส้กรองตลอดห้าปี ไม่ใช่ราคาเครื่องวันแรก
• เครื่องที่ไม่เปลี่ยนไส้กรองอาจแย่กว่าไม่มีเครื่อง
• ล้างถังพักน้ำก่อนตัดสินใจซื้อ เพราะหลายบ้านอาการหายแค่นั้น