น้ำไม่ไหลชั้นสอง แก้ที่ตรงไหน

น้ำไม่ไหลชั้นสองมีสามสาเหตุ และมีข้อเดียวเท่านั้นที่ต้องซื้อของ

ก่อนจะไปหาซื้อปั๊มใหม่ ให้ตอบคำถามเดียวก่อน คือชั้นล่างน้ำแรงปกติไหม

ถ้าชั้นล่างแรงดีแต่ชั้นสองเบา แปลว่าน้ำมาถึงบ้านได้ แต่ขึ้นไปไม่ไหว ซึ่งเป็นคนละปัญหากับบ้านที่น้ำเบาทั้งหลัง

และถ้าชั้นสองเบาเฉพาะจุดเดียว เช่น ฝักบัวห้องน้ำห้องเดียว ในขณะที่อ่างล้างหน้าข้าง ๆ ยังแรงดี นั่นไม่ใช่ปัญหาแรงดันเลย

สามคำถามนี้แยกสาเหตุออกได้เกือบทั้งหมด ก่อนที่จะเสียเงินสักบาท

ถ้าเบาเฉพาะจุดเดียว ปัญหาอยู่ที่จุดนั้น

เริ่มจากที่ง่ายที่สุดเสมอ

หัวเติมอากาศที่ปลายก๊อก คือตะแกรงเล็ก ๆ ที่ปลายก๊อกอ่างล้างหน้าและก๊อกครัว หมุนออกมาได้ด้วยมือหรือคีมพันผ้า

ข้างในมักมีเม็ดตะกอนขาว ๆ กับเศษสนิมอุดอยู่ ล้างแล้วใส่กลับ น้ำแรงขึ้นทันทีในหลายกรณี

วาล์วมุมใต้อ่างหรือหลังชักโครก คือวาล์วเล็กที่หลายคนเผลอหมุนปิดไปครึ่งทางตอนทำความสะอาด ให้หมุนเปิดสุดแล้วลองใหม่

สายน้ำดีที่หักพับ สายถักโลหะที่ต่อจากวาล์วขึ้นก๊อก ถ้าถูกดันจนหักพับตอนยัดของเข้าตู้ใต้อ่าง น้ำจะเบาลงมาก ให้ส่องไฟดูใต้อ่าง

ตะแกรงกรองในวาล์วผสมของฝักบัว ฝักบัวแบบก้านผสมมีตะแกรงเล็ก ๆ อยู่ที่ทางน้ำเข้าทั้งสองฝั่ง ซึ่งเป็นจุดที่ตะกอนไปกองมากที่สุดในบ้าน

ถ้าเป็นฝักบัวสายอ่อน ให้ถอดหัวฝักบัวออกแล้วเปิดน้ำดูก่อน ถ้าน้ำพุ่งแรงจากปลายสาย แปลว่าหัวฝักบัวตัน ล้างด้วยการแช่น้ำส้มสายชูข้ามคืนแล้วแปรงรูออก

ถ้าเบาทั้งชั้นสอง ปัญหาอยู่ที่แรงดันหรือที่ท่อ

เรื่องแรกที่ต้องเข้าใจคือ ความสูงกินแรงดัน

น้ำที่ต้องขึ้นไปสูงราวสิบเมตร กินแรงดันไปประมาณหนึ่งบาร์ เพียงเพื่อจะขึ้นไปถึงเฉย ๆ โดยที่ยังไม่ได้ไหลออกจากก๊อกเลย

ชั้นสองของบ้านทั่วไปสูงจากพื้นชั้นล่างราวสามเมตร ซึ่งกินแรงดันไปส่วนหนึ่งแล้ว และถ้าเป็นห้องน้ำชั้นสามหรือมีถังน้ำอยู่ต่ำ ตัวเลขนี้จะยิ่งสำคัญ

สาเหตุที่พบจริงมีสี่ข้อ

หนึ่ง ไม่มีปั๊ม หรือปั๊มเล็กเกินไป บ้านที่ต่อน้ำประปาเข้าท่อตรงโดยไม่มีถังและปั๊ม จะอาศัยแรงดันของการประปาอย่างเดียว ซึ่งพอสำหรับชั้นล่างแต่มักไม่พอสำหรับชั้นบนในช่วงเวลาที่คนใช้น้ำเยอะ

วิธีตรวจง่าย ๆ คือเปิดน้ำชั้นสองตอนตีห้า ถ้าตอนนั้นแรงดี แปลว่าแรงดันของการประปาพอในเวลาที่คนไม่ใช้ แต่ไม่พอในเวลาปกติ

สอง ปั๊มมีอยู่แล้วแต่ทำงานไม่เต็มที่ ให้ตรวจถังแรงดันและสวิตช์ตัดต่อก่อน เพราะปั๊มที่ถังหมดลมจะให้แรงดันที่แกว่งมากและรู้สึกเบาเป็นช่วง ๆ วิธีตรวจอยู่ในปั๊มน้ำบ้าน ทำไมตัดบ่อยและเลือกขนาดอย่างไร

สาม ท่อขึ้นชั้นสองเล็กเกินไป บ้านเก่าหลายหลังเดินท่อเมนขึ้นชั้นบนด้วยท่อขนาดเดียวกับท่อแยกไปหาก๊อก ซึ่งพอมีคนเปิดสองจุดพร้อมกันก็ตกทันที

อาการที่บอกได้คือ เปิดจุดเดียวแรงพอใช้ แต่พอมีคนเปิดอีกจุดหนึ่ง น้ำที่ฝักบัวหายไปครึ่งหนึ่ง

สี่ ท่อตันจากตะกรัน ข้อนี้เจอเฉพาะบ้านที่ยังใช้ท่อเหล็กอาบสังกะสี ซึ่งเป็นมาตรฐานของบ้านยุคก่อน

ท่อเหล็กจะเกิดสนิมและตะกรันสะสมที่ผนังท่อจากด้านใน จนรูที่น้ำผ่านได้เหลือเล็กลงเรื่อย ๆ เป็นสิบปี ซึ่งอธิบายว่าทำไมน้ำถึงค่อย ๆ เบาลงโดยไม่มีเหตุการณ์อะไรเกิดขึ้นเลย

วิธีสังเกตคือ บ้านนั้นอายุเท่าไร ท่อที่เห็นตรงมิเตอร์หรือใต้อ่างเป็นเหล็กหรือพีวีซี และน้ำเบาลงแบบค่อยเป็นค่อยไปหรืออยู่ ๆ ก็เบา

ค่อย ๆ เบาลงตลอดหลายปีคือตะกรัน ส่วนอยู่ ๆ ก็เบาคือของที่เสียหรือมีอะไรไปอุด

ทำไมเครื่องทำน้ำอุ่นถึงไม่ติดตอนน้ำเบา

อาการนี้ทำให้คนเข้าใจผิดว่าเครื่องทำน้ำอุ่นเสีย ทั้งที่เครื่องยังดีอยู่

เครื่องทำน้ำอุ่นแบบผ่านร้อนมีสวิตช์วัดการไหลอยู่ข้างใน มันจะเริ่มทำความร้อนต่อเมื่อมีน้ำไหลผ่านถึงอัตราขั้นต่ำที่กำหนดไว้

เมื่อแรงดันต่ำจนน้ำไหลไม่ถึงค่านั้น เครื่องก็จะไม่ทำงาน ซึ่งเป็นการออกแบบเพื่อความปลอดภัย ไม่ใช่ความเสีย

ถ้าอาบน้ำแล้วน้ำอุ่นติด ๆ ดับ ๆ โดยเฉพาะตอนที่มีคนเปิดน้ำอีกจุดในบ้าน นั่นคือปัญหาแรงดัน ไม่ใช่ปัญหาของเครื่อง

และการเปลี่ยนเครื่องใหม่ที่วัตต์สูงขึ้นจะไม่ช่วยอะไรเลย เพราะปัญหาอยู่ที่น้ำ ไม่ใช่ที่ไฟ

ลำดับการแก้ ไล่จากถูกไปแพง

• ล้างหัวเติมอากาศและตะแกรงกรองที่ปลายทาง ใช้เวลาสิบนาที ไม่เสียเงิน และแก้ได้จริงในหลายบ้าน
• ตรวจวาล์วทุกตัวว่าเปิดสุด ทั้งวาล์วมุมและวาล์วเมนที่เข้าบ้าน
• ตรวจระดับน้ำในถังและลูกลอย ถ้าถังไม่เคยเต็ม ปั๊มจะดูดได้ไม่เต็มที่ เรื่องถังอยู่ในถังเก็บน้ำบนดินกับใต้ดิน
• ตรวจถังแรงดันของปั๊ม ด้วยการเคาะและกดจุกลม
• ทดสอบว่าเป็นปัญหาแรงดันจริงไหม โดยเปิดน้ำชั้นสองตอนที่ทั้งบ้านไม่มีใครใช้น้ำเลย
• ถ้าถึงตรงนี้แล้วยังไม่ดีขึ้น จึงค่อยคุยเรื่องเปลี่ยนปั๊ม เพิ่มขนาดท่อเมนขึ้นชั้นบน หรือเปลี่ยนท่อเหล็กเก่าเป็นพีวีซี

ข้อสุดท้ายเป็นงานใหญ่และแพงที่สุด จึงควรอยู่ท้ายสุดเสมอ ไม่ใช่ข้อแรกอย่างที่ช่างหลายคนเสนอ

และถ้าจะเปลี่ยนปั๊มจริง ให้ระบุความสูงจากปั๊มถึงฝักบัวชั้นบนสุดให้ผู้ขายทราบ ไม่ใช่บอกแค่ว่าบ้านกี่ห้องน้ำ เพราะความสูงคือสิ่งที่กำหนดว่าต้องใช้เฮดเท่าไร

คำถามที่พบบ่อย

น้ำไม่ไหลชั้นสอง แต่ชั้นล่างปกติ เกิดจากอะไร

ส่วนใหญ่คือแรงดันไม่พอที่จะดันน้ำขึ้นไป เพราะความสูงราวสิบเมตรกินแรงดันไปราวหนึ่งบาร์ อาจเป็นเพราะไม่มีปั๊ม ปั๊มเล็กไป ถังแรงดันหมดลม หรือท่อขึ้นชั้นบนเล็กเกินไป

เบาเฉพาะฝักบัวห้องเดียว ต้องเปลี่ยนปั๊มไหม

ไม่ต้อง ถ้าจุดอื่นยังแรงดี ปัญหาอยู่ที่จุดนั้น ให้ล้างหัวฝักบัว ตะแกรงกรองในวาล์วผสม และตรวจสายน้ำดีว่าหักพับหรือไม่

ทำไมน้ำค่อย ๆ เบาลงทีละปี

ถ้าบ้านใช้ท่อเหล็กอาบสังกะสี ตะกรันและสนิมสะสมในผนังท่อจนรูเล็กลงเรื่อย ๆ ซึ่งเป็นสาเหตุที่ไม่มีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้นแต่น้ำเบาลงตลอด

เครื่องทำน้ำอุ่นติด ๆ ดับ ๆ เสียหรือเปล่า

มักไม่เสีย เครื่องแบบผ่านร้อนต้องมีน้ำไหลถึงอัตราขั้นต่ำจึงจะทำงาน เมื่อแรงดันตกเครื่องจึงหยุด การเปลี่ยนเครื่องวัตต์สูงขึ้นไม่ช่วย เพราะปัญหาอยู่ที่น้ำ

ควรเปลี่ยนปั๊มใหญ่ขึ้นเลยไหม

ให้ไล่ตามลำดับก่อน ล้างตะแกรง ตรวจวาล์ว ตรวจถังและถังแรงดัน แล้วจึงพิจารณาปั๊ม และถ้าเปลี่ยน ให้บอกผู้ขายเป็นความสูงจากปั๊มถึงจุดใช้น้ำสูงสุด

สรุป

• ถามก่อนว่าเบาทั้งชั้น หรือเบาเฉพาะจุดเดียว เพราะเป็นคนละปัญหา
• เบาจุดเดียวคือหัวเติมอากาศ ตะแกรงกรอง วาล์วมุม หรือสายน้ำดีหักพับ
• ความสูงราวสิบเมตรกินแรงดันไปราวหนึ่งบาร์ ก่อนที่น้ำจะไหลออกจากก๊อกเลย
• ท่อเหล็กอาบสังกะสีเก่าตันจากด้านใน ซึ่งอธิบายอาการค่อย ๆ เบาลงทีละปี
• เครื่องทำน้ำอุ่นที่ติด ๆ ดับ ๆ มักเป็นปัญหาแรงดัน ไม่ใช่ปัญหาของเครื่อง
• ไล่จากถูกไปแพงเสมอ เปลี่ยนปั๊มและเปลี่ยนท่อคือขั้นสุดท้าย