ตม.30 เป็นหน้าที่ของเจ้าบ้าน ไม่ใช่ผู้เช่า แต่คนที่เดือดร้อนคือผู้เช่า

ตม.30 คืออะไร และใครมีหน้าที่แจ้ง

ตม.30 คือการแจ้งที่พักคนต่างด้าว และผู้มีหน้าที่แจ้งคือเจ้าบ้าน ไม่ใช่ชาวต่างชาติที่เข้าพัก โดยต้องแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองในท้องที่ภายใน 24 ชั่วโมง

หน้าที่นี้มาจากพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 38 และคำว่าเจ้าบ้านเป็นไปตามนิยามในมาตรา 4 ของกฎหมายฉบับเดียวกัน

ในทางปฏิบัติแปลว่าเจ้าของคอนโดที่ปล่อยเช่าให้ชาวต่างชาติ เจ้าของบ้านเช่า และผู้จัดการอพาร์ตเมนต์ คือผู้ที่กฎหมายเรียกให้ทำ ไม่ใช่ผู้เช่า

จุดที่ทำให้เรื่องนี้สร้างปัญหาคือความรับผิดอยู่ฝั่งหนึ่ง แต่ความเดือดร้อนตกอีกฝั่งหนึ่ง ซึ่งจะอธิบายต่อไปข้างล่าง

24 ชั่วโมง นับจากเมื่อไหร่

นับจากเวลาที่คนต่างด้าวเข้าพักในที่พักนั้น ไม่ใช่นับจากวันที่เซ็นสัญญาเช่า และไม่ใช่นับจากวันที่เดินทางเข้าประเทศ

ความต่างนี้สำคัญกับกรณีที่พบบ่อยที่สุดสองกรณี คือผู้เช่าที่เซ็นสัญญาไว้ล่วงหน้าแล้วเข้าอยู่จริงอีกสองสัปดาห์ถัดมา และผู้เช่าที่เข้าประเทศแล้วพักโรงแรมก่อนสองคืนจึงย้ายเข้าห้องเช่า

ทั้งสองกรณี นาฬิกา 24 ชั่วโมงเริ่มเดินในวันที่ผู้เช่าเข้าพักจริงในที่พักแห่งนั้น

ไม่แจ้งโดนอะไร

โทษปรับตามมาตรา 77 คือปรับไม่เกิน 2,000 บาทสำหรับเจ้าบ้านทั่วไป ส่วนผู้จัดการโรงแรมมีโทษปรับตั้งแต่ 2,000 ถึง 10,000 บาท ต่อจำนวนคนต่างชาติหนึ่งคน

ตัวเลขค่าปรับไม่ได้สูงจนน่ากลัว และนั่นคือเหตุผลที่หลายคนละเลย แต่ต้นทุนจริงของการไม่แจ้งไม่ได้อยู่ที่ค่าปรับ

ต้นทุนจริงอยู่ที่ผู้เช่าชาวต่างชาติที่เดินไปสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อทำเรื่องอื่น แล้วถูกถามหาใบรับแจ้ง ตม.30 ซึ่งไม่มี

ทำไมผู้เช่าต่างชาติเดือดร้อน ทั้งที่ไม่ใช่หน้าที่ตัวเอง

เพราะใบรับแจ้ง ตม.30 เป็นเอกสารที่ถูกเรียกดูในเรื่องอื่นแทบทุกเรื่องที่ผู้ถือวีซ่าระยะยาวต้องทำ ทั้งการรายงานตัวตามรอบ การขอต่อวีซ่า และการดำเนินการเกี่ยวกับใบอนุญาตทำงาน

เมื่อไม่มีใบรับแจ้ง สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่เจ้าบ้านถูกปรับทันที แต่คือผู้เช่าทำเรื่องของตัวเองไม่ได้ในวันนั้น และต้องกลับไปตามเจ้าของบ้านให้แจ้งย้อนหลังก่อน

สำหรับผู้เช่า สิ่งที่ควรทำจึงเป็นการทำให้เรื่องนี้เป็นข้อหนึ่งในการเจรจา ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นเรื่องที่ค่อยไปว่ากันหลังย้ายเข้า

คำถามที่ควรถามก่อนเซ็นสัญญามีสองข้อ คือใครจะเป็นผู้แจ้ง ตม.30 และจะส่งใบรับแจ้งให้เมื่อไหร่ ถ้าเจ้าของยังไม่เคยได้ยินคำนี้ นั่นคือสัญญาณว่าควรเขียนหน้าที่นี้ลงในสัญญาเช่าให้ชัด

แจ้งได้ทางไหนบ้าง

มีสามช่องทาง

• ด้วยตนเองหรือมอบหมายให้ผู้อื่นนำเอกสารไปแจ้ง ที่ที่ทำการตรวจคนเข้าเมืองในท้องที่ที่ที่พักตั้งอยู่
• ทางไปรษณีย์ลงทะเบียน ส่งเอกสารไปยังที่ทำการตรวจคนเข้าเมืองในท้องที่
• ทางออนไลน์ ผ่านเว็บไซต์ immigration.go.th

ช่องทางออนไลน์เป็นทางที่เจ้าของที่ปล่อยเช่าหลายห้องควรใช้ เพราะเมื่อลงทะเบียนบัญชีเจ้าบ้านไว้แล้ว การแจ้งครั้งถัดไปใช้เวลาไม่กี่นาที และได้หลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งต่อให้ผู้เช่าได้ทันที

ข้อควรรู้คือการลงทะเบียนบัญชีเจ้าบ้านครั้งแรกมักต้องยื่นเอกสารยืนยันตัวตนที่สำนักงานก่อน จึงควรทำไว้ล่วงหน้าตั้งแต่ก่อนมีผู้เช่าต่างชาติรายแรก ไม่ใช่ทำในวันที่นาฬิกา 24 ชั่วโมงเดินอยู่แล้ว

เอกสารที่ต้องใช้

• สำเนาทะเบียนบ้าน หรือเอกสารแสดงสิทธิ์ในที่พัก
• สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าบ้าน
• สำเนาหนังสือเดินทางของคนต่างด้าว ทั้งหน้าที่มีรูป หน้าวีซ่า และบัตร ตม.6
• สำเนาสัญญาเช่า ถ้ามี

เจ้าของที่ปล่อยเช่าควรขอชุดเอกสารฝั่งผู้เช่าให้ครบตั้งแต่วันเซ็นสัญญา เพราะการไล่ขอทีหลังในกรอบ 24 ชั่วโมงคือสิ่งที่ทำให้เลยกำหนด

ต้องแจ้งซ้ำทุกครั้งไหม

ต้องแจ้งใหม่ทุกครั้ง รวมถึงกรณีที่ผู้เช่าคนเดิมกลับเข้าที่พักเดิมหลังเดินทางออกไป

ข้อนี้เป็นข้อที่ถูกมองข้ามมากที่สุด ผู้เช่าที่บินกลับประเทศตัวเองช่วงปีใหม่แล้วกลับมาห้องเดิม ต้องมีการแจ้ง ตม.30 ใหม่ ไม่ใช่ใช้ใบเดิมต่อ

สำหรับเจ้าของที่ปล่อยเช่าให้ชาวต่างชาติที่เดินทางบ่อย วิธีที่ใช้ได้จริงคือตกลงกับผู้เช่าว่าให้ส่งข้อความแจ้งทุกครั้งที่กลับเข้าประเทศ แล้วเจ้าของแจ้งออนไลน์ให้ในวันเดียวกัน

ตม.30 ไม่ใช่ตัวเดียวกับการรายงานตัว 90 วัน

สองเรื่องนี้ถูกสับสนกันบ่อยที่สุด และเป็นคนละหน้าที่โดยสิ้นเชิง

หัวข้อ	ตม.30	การรายงานตัวทุก 90 วัน
ใครมีหน้าที่	เจ้าบ้าน	ตัวคนต่างด้าวเอง
แจ้งอะไร	ว่ามีคนต่างด้าวเข้าพักที่นี่	ว่าตนยังพักอาศัยอยู่ที่ใด
เมื่อไหร่	ภายใน 24 ชั่วโมงหลังเข้าพัก	ตามรอบเมื่อพำนักครบกำหนด
ทำครั้งเดียวจบไหม	ต้องแจ้งใหม่ทุกครั้งที่กลับเข้าพัก	ทำซ้ำตามรอบตลอดที่ยังพำนัก

ประโยคที่ใช้จำได้ง่ายคือ ตม.30 เป็นหน้าที่ของคนไทยที่ให้ที่พัก ส่วนการรายงานตัวเป็นหน้าที่ของคนต่างชาติที่พำนัก

เจ้าของที่ปล่อยเช่าให้ต่างชาติควรวางระบบยังไง

• ลงทะเบียนบัญชีเจ้าบ้านออนไลน์ไว้ก่อน ตั้งแต่ยังไม่มีผู้เช่าต่างชาติ
• เขียนหน้าที่แจ้ง ตม.30 ลงในสัญญาเช่า ระบุว่าใครแจ้งและจะส่งใบรับแจ้งให้ผู้เช่าภายในกี่วัน
• ขอสำเนาเอกสารผู้เช่าครบชุดในวันเซ็นสัญญา ไม่ใช่วันย้ายเข้า
• ตกลงเรื่องการแจ้งกลับเข้าประเทศ ให้ผู้เช่าส่งข้อความทุกครั้งที่บินกลับมา
• เก็บใบรับแจ้งทุกใบไว้เป็นชุด ทั้งของตัวเองและส่งสำเนาให้ผู้เช่า
• ถ้าใช้นายหน้าดูแลให้ ถามให้ชัดว่าใครเป็นคนแจ้ง เพราะหน้าที่ตามกฎหมายยังอยู่กับเจ้าบ้าน

ระบบแบบนี้ใช้เวลาตั้งค่าครั้งเดียวไม่ถึงหนึ่งชั่วโมง และตัดปัญหาที่ทำให้ผู้เช่าต่างชาติเปลี่ยนห้องออกไปหลายราย

คำถามที่พบบ่อย

ตม.30 ใครเป็นคนแจ้ง

เจ้าบ้านเป็นผู้มีหน้าที่แจ้ง ไม่ใช่คนต่างด้าวที่เข้าพัก ตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 38 ซึ่งในทางปฏิบัติหมายถึงเจ้าของห้องที่ปล่อยเช่า เจ้าของบ้านเช่า หรือผู้จัดการอพาร์ตเมนต์

ต้องแจ้ง ตม.30 ภายในกี่ชั่วโมง

ภายใน 24 ชั่วโมงนับแต่คนต่างด้าวเข้าพักในที่พักนั้น ไม่ใช่นับจากวันเซ็นสัญญาเช่าหรือวันที่เดินทางเข้าประเทศ

ไม่แจ้ง ตม.30 ปรับเท่าไหร่

ปรับไม่เกิน 2,000 บาทสำหรับเจ้าบ้านทั่วไป ส่วนผู้จัดการโรงแรมมีโทษปรับตั้งแต่ 2,000 ถึง 10,000 บาทต่อคนต่างชาติหนึ่งคน ตามมาตรา 77

แจ้ง ตม.30 ออนไลน์ได้ไหม

ได้ ผ่านเว็บไซต์ immigration.go.th นอกจากนี้ยังแจ้งด้วยตนเอง มอบหมายให้ผู้อื่นไปแจ้ง หรือส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนไปยังที่ทำการตรวจคนเข้าเมืองในท้องที่ได้

ผู้เช่าเดิมกลับเข้าห้องเดิม ต้องแจ้งใหม่ไหม

ต้องแจ้งใหม่ทุกครั้ง รวมถึงกรณีที่ผู้เช่าคนเดิมเดินทางออกไปแล้วกลับเข้าที่พักเดิม ใบรับแจ้งใบเดิมใช้ต่อไม่ได้

ตม.30 กับการรายงานตัว 90 วัน ต่างกันยังไง

ตม.30 เป็นหน้าที่ของเจ้าบ้านที่ต้องแจ้งว่ามีคนต่างด้าวเข้าพัก ภายใน 24 ชั่วโมง ส่วนการรายงานตัวทุก 90 วันเป็นหน้าที่ของคนต่างด้าวเองที่ต้องแจ้งว่าตนพักอาศัยอยู่ที่ใด เป็นคนละหน้าที่และคนละผู้รับผิดชอบ

ใช้เอกสารอะไรบ้างในการแจ้ง

สำเนาทะเบียนบ้านหรือเอกสารแสดงสิทธิ์ในที่พัก สำเนาบัตรประชาชนของเจ้าบ้าน สำเนาหนังสือเดินทางของคนต่างด้าวทั้งหน้ารูป หน้าวีซ่าและบัตร ตม.6 และสำเนาสัญญาเช่าถ้ามี

สรุป

ตม.30 เป็นหน้าที่ของเจ้าบ้าน ต้องแจ้งภายใน 24 ชั่วโมงนับแต่คนต่างด้าวเข้าพัก และต้องแจ้งใหม่ทุกครั้งที่กลับเข้าพัก โดยมีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท

ค่าปรับไม่ใช่เหตุผลที่ควรทำ เหตุผลจริงคือผู้เช่าชาวต่างชาติใช้ใบรับแจ้งนี้ในการทำเรื่องอื่นเกือบทุกเรื่อง และห้องที่เจ้าของไม่แจ้งให้คือห้องที่ผู้เช่าต่างชาติจะไม่ต่อสัญญา

สิ่งที่ควรทำวันนี้ถ้าปล่อยเช่าให้ชาวต่างชาติ คือลงทะเบียนบัญชีเจ้าบ้านออนไลน์ไว้ก่อน และเขียนหน้าที่นี้ลงในสัญญาเช่าให้ชัดว่าใครแจ้งและส่งใบรับแจ้งให้เมื่อไหร่

อ่านต่อเรื่องเอกสารที่ต้องเตรียมทั้งสองฝั่งได้ที่ เช่าบ้านใช้เอกสารอะไรบ้าง ดูทรัพย์ให้เช่าได้ที่ บ้านและคอนโดให้เช่า และเจ้าของที่ต้องการปล่อยเช่าให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น ดูขั้นตอนได้ที่ บริการฝากเช่าบ้านและคอนโด