ปั๊มความร้อนทำน้ำอุ่น คุ้มกับบ้านไทยไหม และวิธีคำนวณด้วยตัวเอง

ปั๊มความร้อนไม่ได้ผลิตความร้อน มันย้ายความร้อน

เครื่องทำน้ำอุ่นแบบที่คนไทยใช้กันส่วนใหญ่ทำงานด้วยขดลวดความร้อน ป้อนไฟฟ้าเข้าไปหนึ่งหน่วย ได้ความร้อนออกมาหนึ่งหน่วย ดีที่สุดที่มันทำได้คือเท่าทุน

ปั๊มความร้อนทำคนละอย่าง มันใช้ไฟฟ้าไปขับคอมเพรสเซอร์เพื่อดูดความร้อนจากอากาศรอบตัวมาใส่ในน้ำ หลักการเดียวกับแอร์แต่กลับทิศทาง แปลว่าไฟฟ้าที่ใช้ไม่ได้กลายเป็นความร้อนโดยตรง แต่ถูกใช้เพื่อขนความร้อนที่มีอยู่แล้วในอากาศเข้ามา

ผลคือมันให้ความร้อนออกมามากกว่าไฟฟ้าที่ป้อนเข้าไปหลายเท่า ตัวเลขนี้ผู้ผลิตเรียกว่าค่า COP และเป็นตัวเลขที่ควรถามก่อนซื้อ เพราะมันคือทั้งหมดของเรื่องนี้

และเมืองไทยเป็นที่ที่ปั๊มความร้อนทำงานได้ดีเป็นพิเศษ เพราะอากาศร้อนเกือบทั้งปี ยิ่งอากาศรอบตัวอุ่น ยิ่งดูดความร้อนได้ง่าย ต่างจากประเทศหนาวที่ประสิทธิภาพตกลงในฤดูที่ต้องใช้น้ำร้อนมากที่สุด

คำถามที่ต้องตอบก่อน ไม่ใช่คุ้มไหม แต่ตอนนี้จ่ายค่าน้ำร้อนเดือนละเท่าไหร่

คนขายจะบอกว่าประหยัดได้เจ็ดสิบเปอร์เซ็นต์ ซึ่งอาจจริง แต่เจ็ดสิบเปอร์เซ็นต์ของอะไรคือคำถามที่สำคัญกว่า

ถ้าบ้านคุณใช้น้ำร้อนวันละสองครั้ง ครั้งละห้านาที ค่าไฟส่วนที่เป็นน้ำร้อนอาจอยู่แค่หลักร้อยต้น ๆ ต่อเดือน ประหยัดเจ็ดสิบเปอร์เซ็นต์ก็คือหลักร้อยกว่าบาท ซึ่งเทียบกับราคาเครื่องและถังที่แพงกว่าเครื่องทำน้ำอุ่นธรรมดาหลายเท่า แปลว่าคืนทุนกันข้ามสิบปี

แต่ถ้าบ้านมีคนหกคน สองห้องน้ำ อาบน้ำอุ่นทุกคนทุกวัน มีอ่างอาบน้ำ และใช้น้ำอุ่นล้างจานด้วย ตัวเลขเปลี่ยนไปคนละเรื่อง เพราะฐานที่จะประหยัดใหญ่พอ

วิธีหาตัวเลขของตัวเองทำได้จริงในหนึ่งเดือน ให้จดเลขมิเตอร์ตอนเช้าและตอนเย็นในวันที่ไม่ได้ใช้น้ำร้อนเลยสักวัน แล้วเทียบกับวันปกติ ส่วนต่างคือหน่วยไฟที่เป็นน้ำร้อน คูณด้วยค่าไฟต่อหน่วยที่คุณจ่ายจริง แล้วคูณสามสิบ

เอาตัวเลขนั้นคูณด้วยสองในสาม นั่นคือเงินที่ปั๊มความร้อนจะประหยัดให้ต่อเดือนโดยประมาณ แล้วเอาราคาเครื่องพร้อมติดตั้งหารด้วยตัวเลขนั้น คุณจะได้จำนวนเดือนที่ต้องใช้กว่าจะคืนทุน ถ้าตัวเลขนั้นยาวกว่าอายุการใช้งานที่ผู้ผลิตบอก คำตอบก็ชัดแล้ว

สิ่งที่ต้องมีที่บ้าน ไม่ใช่แค่ที่ว่าง

ปั๊มความร้อนไม่ได้ติดแทนที่เครื่องทำน้ำอุ่นเดิมบนผนังห้องน้ำ มันเป็นระบบที่ต้องการสี่อย่าง

ที่ตั้งกลางแจ้งที่อากาศไหลได้ เพราะมันต้องดูดอากาศเข้าและปล่อยอากาศเย็นออก ถ้าไปวางในซอกแคบที่อากาศหมุนวนอยู่กับที่ มันจะดูดอากาศเย็นที่ตัวเองเพิ่งปล่อยออกมากลับเข้าไป และประสิทธิภาพตก

ถังเก็บน้ำร้อน เพราะปั๊มความร้อนทำน้ำร้อนช้ากว่าขดลวด มันจึงต้องทำเก็บไว้ล่วงหน้า ขนาดถังต้องพอกับจำนวนคนและช่วงเวลาที่ทุกคนอาบพร้อมกัน ถังเล็กเกินไปแปลว่าคนสุดท้ายได้อาบน้ำเย็น

ท่อน้ำร้อนเดินไปทุกจุดที่ใช้ ซึ่งเป็นงานที่ทำง่ายตอนสร้างบ้านและยุ่งกว่ามากในบ้านที่อยู่แล้ว เพราะต้องเดินท่อใหม่และหุ้มฉนวน ท่อที่ไม่หุ้มฉนวนคือการทิ้งความร้อนที่เพิ่งจ่ายเงินซื้อมาไว้ตามทาง

ทางระบายน้ำทิ้ง เพราะมันสร้างน้ำที่กลั่นตัวเหมือนแอร์ ต้องมีท่อระบายที่ไปลงที่ที่ควรลง ไม่ใช่หยดสะสมอยู่ข้างผนัง

เสียงและอากาศเย็นที่พ่นออกมา

สองเรื่องนี้ไม่ค่อยมีใครบอกตอนขาย และเป็นสาเหตุที่คนติดไปแล้วเสียดายตำแหน่ง

ปั๊มความร้อนมีคอมเพรสเซอร์และพัดลม จึงมีเสียงระดับเดียวกับคอยล์ร้อนของแอร์ ถ้าตั้งใต้หน้าต่างห้องนอนหรือชิดกำแพงบ้านเพื่อนบ้าน คุณจะได้ยินมันทุกครั้งที่มันทำงาน และถ้าตั้งเวลาให้ทำงานกลางคืน คุณจะได้ยินมันตอนกลางคืน

อีกอย่างคืออากาศเย็นที่มันพ่นออกมา ซึ่งเย็นกว่าอากาศรอบตัวพอสมควร ถ้าพ่นเข้าหาที่นั่งเล่นนอกบ้านหรือที่ตากผ้า มันจะรบกวน แต่ถ้าวางแผนดี ๆ อากาศเย็นนั้นเป็นของแถมที่ใช้ได้ เช่นพ่นไปทางห้องซักรีดหรือโรงเก็บของที่ร้อนอบอ้าว

บ้านที่มีโซลาร์ คำตอบเปลี่ยนไปเลย

นี่คือกรณีที่ปั๊มความร้อนน่าสนใจที่สุด และเป็นเหตุผลที่คนติดโซลาร์แล้วมักคิดถึงมันเป็นอย่างต่อไป

ปัญหาของโซลาร์แบบไม่มีแบตเตอรี่คือไฟที่ผลิตได้ตอนกลางวันมักเหลือ เพราะคนไม่อยู่บ้าน ปั๊มความร้อนเป็นโหลดที่ตั้งเวลาได้ตามใจ จึงเอาไฟส่วนที่เหลือนั้นไปเก็บไว้ในรูปของน้ำร้อนสำหรับตอนเย็นได้

พูดอีกแบบคือถังน้ำร้อนกลายเป็นแบตเตอรี่ราคาถูก ที่เก็บพลังงานได้เฉพาะรูปแบบเดียว แต่เป็นรูปแบบที่บ้านต้องใช้ทุกวันอยู่แล้ว เรื่องแบตเตอรี่จริง ๆ กับความคุ้มค่าอยู่ที่ แบตเตอรี่บ้านคู่กับโซลาร์คุ้มไหม

บ้านที่ไม่มีโซลาร์แต่ใช้อัตราค่าไฟตามช่วงเวลา ก็ใช้หลักเดียวกันได้ด้วยการตั้งให้ทำงานในช่วงที่ค่าไฟถูก รายละเอียดการตัดสินใจเรื่องมิเตอร์และอัตรานี้อยู่ที่ มิเตอร์อัจฉริยะกับการเลือกอัตรา TOU

ใครควรซื้อ ใครไม่ควร

ควรพิจารณา ถ้าบ้านมีคนสี่คนขึ้นไปที่อาบน้ำอุ่นทุกวัน ถ้ากำลังสร้างบ้านใหม่หรือรีโนเวทที่เดินท่ออยู่แล้ว ถ้ามีโซลาร์บนหลังคาที่ไฟเหลือกลางวัน หรือถ้าใช้น้ำร้อนเยอะกว่าการอาบน้ำ เช่นมีอ่าง มีสระ หรือมีร้านอาหารในบ้าน

ยังไม่ควร ถ้าอยู่คอนโดหรือห้องเช่า เพราะไม่มีที่ตั้งกลางแจ้งและเดินท่อไม่ได้ ถ้าบ้านมีคนหนึ่งถึงสองคนและอาบน้ำสั้น เพราะฐานที่จะประหยัดเล็กเกินไป หรือถ้าคิดจะย้ายบ้านภายในไม่กี่ปี เพราะมันไม่ใช่ของที่ถอดไปด้วยได้ง่าย

และไม่ว่าจะเลือกทางไหน ระบบน้ำร้อนทุกแบบต้องมีเครื่องตัดไฟรั่วคุ้มครอง เพราะเป็นอุปกรณ์ไฟฟ้าที่อยู่กับน้ำโดยตรง เรื่องนี้อยู่ที่ เครื่องตัดไฟรั่วในบ้าน

คำถามที่พบบ่อย

ปั๊มความร้อนประหยัดไฟกว่าเครื่องทำน้ำอุ่นธรรมดาจริงไหม

จริง เพราะมันย้ายความร้อนจากอากาศแทนที่จะสร้างความร้อนจากไฟฟ้าโดยตรง ค่าที่ผู้ผลิตเรียกว่า COP บอกว่าได้ความร้อนกี่เท่าของไฟที่ป้อนเข้าไป ให้ถามตัวเลขนี้ก่อนซื้อ

คุ้มกับบ้านคนเดียวไหม

มักไม่คุ้ม เพราะค่าไฟส่วนที่เป็นน้ำร้อนของบ้านคนเดียวเล็กอยู่แล้ว ประหยัดเปอร์เซ็นต์สูงแต่เป็นเงินน้อย จนคืนทุนนานเกินอายุการใช้งาน

ติดในคอนโดได้ไหม

โดยทั่วไปไม่ได้ เพราะต้องมีที่ตั้งกลางแจ้งที่อากาศไหลผ่านได้ ต้องมีถังเก็บน้ำร้อน และต้องเดินท่อน้ำร้อนใหม่ ซึ่งเป็นสามอย่างที่ห้องชุดมักไม่มีที่ให้

เสียงดังแค่ไหน

ระดับใกล้เคียงกับคอยล์ร้อนของแอร์ เพราะมีคอมเพรสเซอร์และพัดลม ไม่ควรตั้งใต้หน้าต่างห้องนอนหรือชิดผนังเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะถ้าจะตั้งเวลาให้ทำงานกลางคืน

ทำน้ำร้อนได้ทันทีเหมือนเครื่องทำน้ำอุ่นไหม

ไม่ทันที มันทำช้ากว่าและเก็บไว้ในถัง จึงต้องเลือกขนาดถังให้พอกับจำนวนคนและช่วงที่ทุกคนอาบพร้อมกัน ถังเล็กเกินไปคนสุดท้ายจะได้น้ำเย็น

สรุป

• ปั๊มความร้อนย้ายความร้อนจากอากาศ ไม่ได้สร้างขึ้นใหม่ จึงให้ความร้อนมากกว่าไฟที่ใช้หลายเท่า
• อากาศร้อนของไทยเป็นข้อได้เปรียบ ไม่ใช่ข้อเสีย
• วัดค่าไฟส่วนที่เป็นน้ำร้อนของบ้านตัวเองก่อน แล้วค่อยคำนวณการคืนทุน
• ต้องมีที่ตั้งกลางแจ้ง ถังเก็บน้ำ ท่อหุ้มฉนวน และท่อระบายน้ำทิ้ง
• บ้านที่มีโซลาร์เหลือกลางวัน ถังน้ำร้อนกลายเป็นที่เก็บพลังงานราคาถูก
• บ้านคนเดียวหรือสองคนที่อาบน้ำสั้น มักคืนทุนไม่ทัน